Ngā Kōrero hopa

 Na kaare taua e "you and I no we won't get on"  but I go someone for you.

Stone the crows

Starve the mopokes

Ngā kupu papai ki te hakahoki tere.

Te Kaitiakitanga me mahi ki te Hāpai o ki muri? Te mahi e pupū ake ki raro iho te taupoki! He pahu he tuapapa noa?

 He mea nui tēnei mea te kaitiakitanga.  Heoi anō he aha te take kua puta mai i tēnei kaupapa hei tuapapa ka korowaingia a tātou o te ao hurihuri i tēnei wā.

Ki a tātou ko te manaaki tangata he mea tuatahi o te hakaaro.  Aianei na i roto i tēnei wā, i tēnei wā ao mārama ao hurihuri e rere ana te mate hau urutā corona.

I ngā kaupapa e noho hei tuāpapa ki taku mahi aianei ko tērā te kupu me kīia nei ko te "baseline".  Akene pea he kupu hou anō tēnei mo tēnei mea te "baseline".  Ki au nei ko tēnā ko te tuapapa, engari i roto i tēnei wā mate urutā, he aha rā tērā?  mena koe he matua, he kaiako he kaimahi?  I te mea kei reira te kupu me tiakina mātou i a tātou katoa, manaaki tangata, koia rā te kupu mena i te ao karaitiana i te ao Māori tūturu raini.

• taukumekume - me ōna pikinga me ngā hekenga
• ahurutanga - 
• tino rangatiratanga
• mauri oranga
• koha

https://www.google.co.nz/search?q=kaitiakitanga+supervision+theory&tbm=isch&ved=2ahUKEwiJjqHS7MjrAhUTxXMBHe_-Bg4Q2-cCegQIABAA&oq=kaitiakitanga+supervision+theory&gs_lcp=CgNpbWcQAzoECCMQJzoECAAQQzoCCAA6BQgAELEDOggIABCxAxCDAToHCAAQsQMQQzoGCAAQCBAeOgQIABAYUKzfBlj7kgdgypQHaABwAHgAgAGaAogBvS6SAQYwLjI0LjiYAQCgAQGqAQtnd3Mtd2l6LWltZ8ABAQ&sclient=img&ei=HLZOX4mQDpOKz7sP7_2bcA&bih=921&biw=1280#imgrc=vxxXUD2Las6-CM

Te Kaupapa Whakaako hakoa ki roto i te pāpura urutā Corona

He miharo tēnei wā o te wā Mate Urutā Corona.  Na te aha, he wā mōku ki te rapuhia e au i tōku ake ihi.  Te ihi ki te whai wāhi ai i te tinitini mātauranga ka haere huri rauna te ao.  He maha i ngā momo kōrero ka huri rauna te ao,  Ki hea ahau ka timata.

Tuatahi mai kia rapuhia i tēnei wā hei hakapakari i tō pīnati - he wā pai.  He pai noki ka hāngai ana tēnei wā ki te ao māramatanga, arā tērā kaupapa ka rewatia ki ngā pāpaohotanga arā ko te Māramataka Māori.  Kei te ako tonutia rawatia ahau i tēnei kaupapa hakahirahira.  I maumahara ahau i waihanga i tētahi māramataka rauemi ki Whare Wānanga o Takiura.  Engari i tukuna ahau hei tākoha mo tētahi kohanga reo ki Birkdale. Ki taku ngakau he āhua pouri i tēnei wā i te mea, i tēnei wā ka hakaarohia e au e pā ana ki taua ake taonga.  Heoi anō, te tumako ka āhei ahau ki te hanga anō tōku ake taonga, sundial, tūtohi papai ake i taua taonga ahau i hoatu.

Ka hakahoki aronga ki te kaupapa, ki te whakaako i te hākinakina ko taku tino aronga o taku ngakau.  He aha rā i wēra mea tino hakahirahira hei whainga o te matariki o Pohutukawa hei whakahirahira, hei mōhio he aha te mea mātauranga matua heke iho ki te mātauranga iti.

https://balanceisbetter.org.nz/tips-for-coaching-in-a-digital-world/?mc_cid=d1a3b6d393&mc_eid=f9b2ee4cfc

Mahi Tuatahi - ko te mahi tuatahi ko te panui mātauranga.  Na te aha ai?  I te mea arohaehaengia e koe i wāu mahi kua mahi e koe.  Whakaarohia e pā ana ki te mahi kua ako, ki te mahi painga, me ngā tino mahi akoranga.  Hei tauira kimihia e koe he panuitanga hei hakaratarata i a koe ki te anga hakamua.

Mahi Pānui:

Ngā rautaki mahi hinengaro ma Shane N Murphy - ngā momo hakapono ki te āwhinatia i ngā kaihākinakina ki te haere eke panuku eke tangaroa, kia āwhinatia kia aroaro ki ngā kaupapa matua kia kore haere uaua rawa atu ka hinga ki te hē.

Mahi Tuarua - Arohaehaehia hei painga - Kia pēhea - Mahi whakaako ki ngā pia - kia pēhea koe te hakaako ki te pia, mena ma runga i te rorohiko, a waea, a īmeera raini nau anō hei whiriwhiria i te huarahi pai mōu.  Katahi ka whakaarohia me pēhea koe te akiaki, kia hui ai ā muri, ki te arohaehaengia ngā painga me ngā hekenga. 

Ko te hakaaro ki tā te Kaiako me pēhea te tohaina i te kete mātauranga, kia āhei te pia ki te whakairohia i tōna ake ara huarahi.

Mahi Tuatoru - Ko te kete hinengaro mo te pia hākinakina - he aromatawai, he tatauranga arohaehae i ngā tatauranga kia inehia i ōna aronga katoa, kia kitea i wōna pūtake, i wōna whainga, me ngā rautaki angitutanga ki te tutuki pai i wōna whainga.

Mahi Tuawha - Te Mahi Rangatira me tōna tapu ki te mahi hāpai ō.  Me hāpai mo ake tonu atu ka mutu.  

Mahi Tuarima - He aronga ki te hakaaro kete mātauranga, ki te puare i te manawa hei korowaingia i ngā huanga katoa o te ao, hei oranga mau i ngā wā katoa.  Hei taunakitanga Woolmer mo te Kiriti nā Bob Woolmer

E i E i e irihi ki runga te oro, ka whiti mai ana te mahana hei haumaringi mōu

Kei ngā huia kaimanawa e noho tau ana ki roto i te aio o te whare, ki ngā tini tūru e haneanea ana ka karamatangia te karu, te ngakau, te pīnati ki te hora ki te kupu.

Ki roto i ngā auheke me ngā taipikinga kei konei tonu  ana te tuhi e hora ki mua te aroaro, hei wera mo te ahi.

Heoi anō ka tae mai anō kei runga anō i tēnei whārangi hihiko ki te p anō ngā wānanga pīnati o te ringa patopato.

Ka takotohia te kaituhi i ngā kaupapa māori e rukuhia hōhonutia ki ngā aronga o te hunga māori me ngā hakaaro māori.  I roto i ngā nekehanga o te wā ko te maramataka māori e rongonoui haere ana, ko te awenga o te Tākuta a Rangi Mātamua tēnā.  Heoi anō ko raua hoki ko Matua Rereata Makiha raua ko Rikki Horomona tētahi atu e haerere haere ana i ngā pō kauhau o te motu.  Ka mutu ka tāpirihia ki ngā tini kaupapa o te ao Māori he rawe kia whakaaweawe i wēnei kaupapa o mai rāno e pēhi mai i tātou i roto i tā mātou ao hurihuri.

Ka whiria e au i ngā kaupapa o Māori e hangai pū ana aianei ki waku kaupapa o te tohu paerua ki Te Whare Wānanga o Raukawa.

Hei kai mo te whakaaro ko te mea tuatahi, ka timata ki te mahi o te rangatira.  Ki tā te kōrero o Te Manuhuia Bennett he rangatira o mua no Te Arawa waka, mana te whakatauki nei:

Ko te kai a rangatira he kōrero,
Ko te tohu a te rangatira he manaakitanga,
Ko te mahi a te rangatira he whakatira i te iwi.

Koinei he tauira e hangai pū ana ki te arahi i a tātou ngāi Māori. 

Mad Ave - Home Fires

He kaupapa whakanuia i te rohe a Ukutoia.  He pūmanawatanga o te hāpori o Ukutoia me te maharatanga o wēra whānau o Ukutoia kua pahure ake nei i ngā tau ki muri.

He maharatanga i te wā ka maumaharatia e ngā whānau toe ana ki a rātou e noho whānuitia ki te ao whānaui.

Red Bull Defiance 2018

He mea whainga mo tātou te kura o Puau hei te tau nei.  He anga tūwhitia te hopo!

Te pūtake o te akiaki me pehea te anga whakamua? Tū whitia te hopo.

He mauhoro te hīhiri, īna he painga he tūkino rāini.  Hēoi anō, ka whai hakaaro tōnu ahau ki te mahi me te ahua e whakaaweawe ia ahau, ahau hoki hei whakapēhi ana te hunga kaha ki te whai whakaaro ki te patopato hakaaro, ki te hunga hiahiatia ki te anga whakamua.  Pēra, I ngā whainga o te tau hou.

Ia rā he kaha ki te haere whakamua, ki te whakapau kaha tou katoa, arā ki te whakarite tou whānau, me ou tini mahi o ngā rā nei.  Hēoi anō i roto ia rā, kei roto rā ko tētahi mea pakupaku hei painga mou.  Ko tēnei he whārangi tēnei moku ki te whakatākoto whakaaro, ki te akiaki te hunga matatau ki te ako i te reo Māori, ā, he morehu ahau, no reira pērā o te nuinga o ngā tāngata ko te mea nui ko te inoi ki tētahi Atua, raini ki te katoa, ngā kahui ariki.  Tuarua, ki a koe he mahere, he rārangi whainga raini hei tohutohu ki a koe ki ōu wawata, me ou āwangawanga.  Iā rā he painga hei hari tou ngakau, koia tētahi timatanga, ki te kahore koe e whaia i ou hakaaro mātaku.  Ka hakaaro koe hari i ngā wā katoa, ki ngā wāhi katoa, pērā  i te reo rangatira.

Ko tētahi whakatūranga i kitea e ahau te rānei hei akiaki i ahau ki te tuhi nei ko te whakatūranga nei o Toby Lever me tana pēpi turī, he ātaahua ki te kite.  Ānō nei, he pitomata anō hei hangai ki taku ngakau ki te anga whakamua, ki te tū whitia te hopo, ā, i kitea ahau i ngā whakaahua o ēnei rā, aue taukiri e, he momona taku hanga.  Heoi, ka mōhio ahau, he raru ki tōku rekereke, kia kore ahau hei hanga pouri, haere tonu, ka mōhio ahau he tau tino pukumahi, tēnā īnā, mahia te mahi, tuhi ou whainga, me whaka-okawahia i ou wawata, hei awhina e koe. 

 

 

E ai ki ngā korero ko te mea nui o te ao ko te aroha.  nō reira, kaua e awangawanga, whakaaro nui katahi kā whiwhi koe he pihikete nui, koira te korero.  Ahakoa pēwhea te kīa nei, kia ora ai, kia hari tou ngakau.

Ānei etahi whakaaro mou:

 

1. Whainga o te tau hou
2. Mahere - ngā wā, ahea ka mutu
3. KIHI - āta haere, me māori, ka māori, kia mama te whiwhi
4. Wā whakatā - kia arohaehae tou mahi whainga
5. Kia māori, kia wawe tou hiahia ki te haere ki ou whainga, kia kore koe au hiahia e takaroa.
6. Ehara ou whainga hei koretake noa.  Me hanga koe ka ahei koe ki te tūtuki.
7. Me mōhio he pai ki te waiho, kia hoki mai ki te whainga.
8. Mo te akiaki, aroarongia e koe ki a Ihoa hei awhina.
9. Me whakapono koe ki tētahi mea hei whakanui i a koe, i ou hakaaro hoki.
10. Kia whakamahi ia paku mea hei tutuki ki ou whainga, tētahi mea ia rā.



 

Bronwyn Waipuka
Visual Supports & Social Stories:  He hoahoa hei whakaatu mai te mana o āu hiahia/wawata raini.
Me pehea ōku whainga i matapaehia e au i tēnei tau: Ngā whainga e 7.

 

 

Kāti ake i tēnei.. Mauri ora.... Nikora